Het neerslagtekort in Nederland staat dit voorjaar al bijna op het dubbele van het langjarig gemiddelde, zo laat de droogtekaart van het KNMI zien. Tegelijkertijd spoelen we bij elke regenbui tientallen liters kostbaar water recht naar het riool. Dat is zonde, en ook niet nodig. Want er zijn prima manieren om regenwater te bewaren en te hergebruiken, ook als je geen grote tuin hebt of technisch onderlegd bent.
Zoveel regenwater gaat er langs je neus weg
Een gemiddeld dak in Nederland meet zo'n 80 vierkante meter. Bij een jaarlijkse neerslag van circa 800 millimeter betekent dat bijna 64.000 liter water per jaar - grofweg 175 liter per dag. Dat is water dat via de regenpijp verdwijnt, terwijl je intussen de tuin besproeit met duur drinkwater.
Drinkwater kost in 2026 gemiddeld zo'n €1,80 per kubieke meter. Op het eerste gezicht lijkt dat weinig, maar als je bedenkt dat een gemiddeld huishouden in het zomerseizoen 20 tot 30 kuub extra verbruikt voor de tuin en buiten, telt dat snel op. Regenwater opvangen en inzetten is dan een logische stap.
Wat kun je er eigenlijk allemaal mee
Regenwater is zachter dan kraanwater en bevat geen kalk. Dat maakt het geschikt voor meer toepassingen dan je misschien denkt:
- Tuin besproeien - de meest gebruikte toepassing, en ook meteen de grootste besparing in de zomer
- Toiletten doorspoelen - een spoeling gebruikt 6 tot 9 liter; dat is zo'n 25 tot 35% van je dagelijkse huishoudelijke waterverbruik
- Wasmachine - zacht water is beter voor je kleding en voor de machine; je hebt minder wasmiddel nodig
- Auto wassen - geen kalkstrepen achteraf
- Schoonmaakwater - voor mopwater, emmers en ramen zemen is kraanwater eigenlijk overkill
In Nederland mag je regenwater voor al deze toepassingen gebruiken, mits de leidingen voor drinkwater en regenwater strikt gescheiden blijven. Drinken of koken doe je er niet mee, maar voor de rest zijn de mogelijkheden groter dan veel mensen verwachten.
Regenton of ondergrondse tank
De simpelste optie is een regenton van 200 tot 500 liter. Je koppelt hem aan de regenpijp met een verdeelstukje, en het overschot loopt gewoon verder naar het riool. Een goede regenton kost tussen de €30 en €150, is in een middag geïnstalleerd en vult zich bij iedere flinke bui.
Nadeel: bij langere droogtes raakt hij snel leeg, juist wanneer je hem het meest nodig hebt.
Voor wie meer wil, is een ondergrondse regenwaterput een betere keuze. Tanks van 3.000 tot 10.000 liter worden onder de tuin ingegraven. Met een kleine pomp gebruik je het water binnenshuis voor wc en wasmachine. De installatie vraagt een grotere investering - reken op €2.000 tot €8.000 inclusief werk - maar de besparing is ook aanzienlijk groter en het systeem loopt nauwelijks leeg, zelfs na weken zonder regen.
Veel gemeenten betalen mee
Steeds meer gemeenten en waterschappen bieden subsidie aan voor regenwateropvang als onderdeel van klimaatadaptatie. De helft van de waterschappen in Nederland kent een of andere vergoeding voor het afkoppelen van de regenpijp of het plaatsen van een opvangsysteem. Bedragen lopen uiteen van €50 voor een eenvoudige regenton tot €2.500 voor een grotere installatie.
Ga voor de actuele regelingen naar de website van je gemeente of waterschap; die verschillen sterk per regio. Sommige gemeenten betalen ook mee aan groene daken of infiltratiekratten - dat zijn perforated bakken in de grond waardoorheen regenwater traag in de bodem zakt, in plaats van in het riool te belanden. Meer over de wetgeving en mogelijkheden rondom regenwater vind je op het Kennisportaal Klimaatadaptatie Nederland.
Wat levert het je concreet op
Wie alleen een regenton van 300 liter gebruikt voor de tuin, bespaart al snel €10 tot €20 per jaar. Klinkt weinig, maar met een grotere tank en gebruik binnenshuis loopt de jaarlijkse besparing op naar €80 tot €200. Bovendien verklein je de belasting op het riool, wat bij hevige regenbuien piekbelasting op de riolering vermindert - een probleem dat steeds vaker speelt naarmate de buien intensiever worden.
En dan is er nog het praktische gevoel: water dat gewoon uit de lucht valt opvangen en nuttig inzetten, in plaats van het weg te laten stromen terwijl de bodem uitdroogt.
Zo begin je er morgen mee
Begin klein. Een regenton bij de regenpijp in de achtertuin is de laagste drempel: geen vergunning nodig, geen installateur, geen hoge kosten. Koop een exemplaar met een afdekgaas om muggen te weren, een kraan aan de onderkant en een overloopuitgang.
Let op dat de ton op een stevig, vlak oppervlak staat - een volle regenton van 200 liter weegt ook 200 kilo. Reinig hem minimaal twee keer per jaar: voor en na het tuinseizoen.
Overweeg je een grotere investering? Vraag dan bij je gemeente na welke subsidie van toepassing is en laat een installateur berekenen hoeveel tank jouw dak rechtvaardigt. Een dak van 80 vierkante meter vult een tank van 3.000 liter al binnen een paar stevige buien.
Als je sowieso bezig bent met verduurzamen, combineer het dan met andere aanpassingen. We schreven eerder al over slimme manieren om thuis energie te besparen, en over bredere groene keuzes die echt het verschil maken. Samen leveren zulke stappen meer op dan elk afzonderlijk.